Kortizol
Tanım
Kortizol, böbreklerin üzerinde yer alan iki küçük bez olan böbrek üstü bezleri (adrenal) tarafından üretilen hormondur. Stres yanıtını, inflamasyonu, kan şekerini ve kan basıncını düzenler. Kanda, idrarda veya tükürükte ölçülebilir.
Amaç
Anormal kortizol düzeylerine yol açan durumların tanısı:
- Cushing sendromu, steroid ilaçlar, tümörler veya adrenal bozukluklara bağlı yüksek kortizol
- Addison hastalığı, otoimmün hastalık veya enfeksiyona bağlı adrenal hasar sonucu düşük kortizol
- Sekonder adrenal yetmezlik, hipofiz işlev bozukluğuna bağlı düşük kortizol
Sonuçlar
Yüksek düzey Cushing sendromunu; düşük düzey Addison hastalığını veya sekonder adrenal yetmezliği düşündürür. Ancak:
Tek başına kortizol testi anormal kortizol düzeylerinin nedenine tanı koyamaz.
Normal Değerler
Laboratuvara ve örnek alma saatine özgü.
Riskler ve Sınırlamalar
Günlük ritim (diurnal varyasyon) kritiktir. Kortizol gün boyunca dalgalandığı için kan örneği iki kez alınır:
- Sabah, kortizolün normalde en yüksek olduğu saat
- Öğleden sonra ~16:00, normalde çok daha düşük olduğu saat
Sonuçları etkileyen diğer faktörler: stres, egzersiz, gebelik, sıcaklık ve ilaçlar.