Kreatinin ve GFR (Böbrek Fonksiyon Testi)
Tanım
Kreatinin, kaslar kullanıldığında kas dokusunun bir kısmının yıkılmasıyla oluşan normal bir atık üründür. Sağlıklı böbrekler bu maddeyi kandan süzerek idrarla atar.
Amaç
Böbrek fonksiyonunu değerlendirir. Böbrek hastalığının tanısı, mevcut böbrek sorunlarının izlenmesi ve böbreği etkileyen ilaç yan etkilerinin saptanmasında kullanılır.
Sonuçlar
Kandaki kreatinin düzeyi, böbreklerin atıkları ne kadar verimli süzdüğünü gösteren tahmini glomerüler filtrasyon hızının (eGFR) hesaplanmasında kullanılır. eGFR hesabı yaş, kilo, boy ve cinsiyet verilerini de içerdiği için tek başına kreatinin ölçümünden daha doğrudur. Yüksek değerler böbrek hastalığını veya hasarını; düşük değerler beslenme yetersizliğini ya da kas kaybını düşündürebilir.
Normal Değerler
Laboratuvara özgü. Değerler kas kütlesi, beslenme, yaş ve fiziksel aktiviteye göre değişir, bu nedenle tek bir evrensel aralık verilemez.
Riskler ve Sınırlamalar
Normal kreatinin sonucu böbreklerin mutlaka sağlıklı olduğu anlamına gelmez, erken evre böbrek hastalığında değerler normal çıkabilir. Kas kütlesi, et tüketimi, yaş, yoğun egzersiz, dehidratasyon ve gebelik sonuçları etkiler. Güncel KDIGO 2024 kılavuzu, doğruluğu artırmak için kreatinin ile sistatin C'nin birlikte kullanılmasını (eGFRcr-cys) önermektedir; Avrupa popülasyonu için EKFC denklemi, ırk içermeyen CKD-EPI 2021 denklemine tercih edilmektedir.