FISH (Φθορίζουσα Επιτόπια Υβριδοποίηση)
Ορισμός
Είναι μια εργαστηριακή τεχνική που χρησιμοποιείται για τον εντοπισμό και την απεικόνιση της θέσης μιας συγκεκριμένης αλληλουχίας DNA σε ένα χρωμόσωμα. Το χρωμοσωμικό σύνολο του ατόμου στερεώνεται σε αντικειμενοφόρο πλάκα, προστίθεται ένα μικρό τμήμα DNA σημασμένο με φθορίζουσα χρωστική (ανιχνευτής/probe). Ο ανιχνευτής βρίσκει και προσδένεται στην αντίστοιχη αλληλουχία στο χρωμόσωμα και με ειδικό μικροσκόπιο παρατηρείται πού έχει προσδεθεί.
Σκοπός
Διάγνωση γενετικών νόσων, χαρτογράφηση γονιδίων, προσδιορισμός χρωμοσωμικών ανωμαλιών και σύγκριση χρωμοσωμάτων μεταξύ ειδών. Κλινικά, είναι μια στοχευμένη εξέταση που χρησιμοποιείται όταν υπάρχει υποψία συγκεκριμένου συνδρόμου μικροελλειμματος ή διπλασιασμού.
Αποτελέσματα
Στην περιοχή όπου προσδένεται ο ανιχνευτής παρατηρείται ο αναμενόμενος αριθμός σημάτων. Η απουσία σήματος υποδηλώνει έλλειμμα, η περίσσεια υποδηλώνει διπλασιασμό, ενώ η εμφάνιση του σήματος σε απροσδόκητο χρωμόσωμα υποδηλώνει αναδιάταξη ή μετατόπιση.
Κίνδυνοι και Περιορισμοί
Η FISH εντοπίζει μόνο αυτό που αναζητάτε. Είναι στοχευμένη εξέταση, ο ανιχνευτής δείχνει μόνο την περιοχή για την οποία έχει σχεδιαστεί. Για τον λόγο αυτό δεν είναι κατάλληλη για διαγνωστικό έλεγχο όταν η υποψία δεν αφορά συγκεκριμένο σύνδρομο.
Η χρωμοσωμική μικροσυστοιχία (CMA) είναι η ευρύτερη, υψηλής ανάλυσης πρωτογενής εξέταση, ενώ η FISH αποτελεί μια πιο εστιασμένη προσέγγιση. Σύμφωνα με διεθνή δήλωση συναίνεσης, σε άτομα με αναπτυξιακή καθυστέρηση/νοητική αναπηρία, διαταραχή αυτιστικού φάσματος ή πολλαπλές συγγενείς ανωμαλίες, η διαγνωστική απόδοση της CMA είναι 15-20%, ενώ του κλασικού καρυότυπου με ζώνωση G είναι περίπου 3%.
Αντίθετα, οι πραγματικά ισορροπημένες αναδιατάξεις και ο χαμηλού βαθμού μωσαϊκισμός συνήθως δεν ανιχνεύονται με μεθόδους συστοιχίας (array), σε αυτές τις περιπτώσεις ο καρυότυπος και η FISH διατηρούν την αξία τους. Η δήλωση συναίνεσης συνιστά τη διατήρηση του καρυότυπου σε σαφή χρωμοσωμικά σύνδρομα (π.χ. σύνδρομο Down), σε ιστορικό οικογενειακής αναδιάταξης και σε ιστορικό επαναλαμβανόμενων αποβολών.