FISH (Florasan İn Situ Hibridizasyon)
Tanım
Bir kromozom üzerindeki belirli bir DNA dizisini saptamak ve yerini göstermek için kullanılan laboratuvar tekniğidir. Kişinin kromozom takımı lam üzerine sabitlenir; florasan boyayla işaretlenmiş küçük bir DNA parçası (prob) eklenir. Prob, kromozomdaki kendisine uyan diziyi bulup ona bağlanır ve özel bir mikroskopla probun nereye bağlandığı görülür.
Amaç
Genetik hastalıkların tanısı, gen haritalama, kromozom anormalliklerinin belirlenmesi ve türler arası kromozom karşılaştırması. Klinikte, belirli bir mikrodelesyon veya duplikasyon sendromundan şüphelenildiğinde kullanılan hedefe yönelik bir testtir.
Sonuçlar
Probun bağlandığı bölgede beklenen sinyal sayısı görülür. Sinyal eksikliği delesyonu, fazlalığı duplikasyonu, sinyalin beklenmedik bir kromozomda görülmesi ise yeniden düzenlenme veya translokasyonu düşündürür.
Riskler ve Sınırlamalar
FISH yalnızca aradığınız şeyi bulur. Hedefe yönelik bir testtir: prob hangi bölgeye tasarlandıysa yalnızca orayı gösterir. Bu nedenle şüphe belirli bir sendroma yönelmediğinde tarama amacıyla uygun değildir.
Kromozomal mikroarray (CMA) daha geniş kapsamlı, yüksek çözünürlüklü birincil testtir; FISH ise daha odaklı bir yaklaşımdır. Uluslararası konsensüs bildirisine göre gelişme geriliği/zihinsel engel, otizm spektrum bozukluğu veya çoklu doğumsal anomalisi olan kişilerde CMA'nın tanı verimi %15-20, G-bantlı karyotipin ise yaklaşık %3'tür.
Buna karşılık gerçekten dengeli yeniden düzenlenmeler ve düşük düzeyli mozaisizm, dizilim (array) yöntemleriyle genellikle saptanamaz, bu durumlarda karyotip ve FISH değerini korur. Konsensüs, karyotipin belirgin kromozomal sendromlarda (ör. Down sendromu), ailede yeniden düzenlenme öyküsünde ve tekrarlayan düşük öyküsünde saklanmasını önerir.